Cảng vụ đường thủy nội địa TP. Hô Chí Minh
LƯU Ý KHI SỬ DỤNG ÁO PHAO
1. Mặc áo phao an toàn:
Mỗi bộ phận trên áo phao cứu sinh đều có chức năng riêng, nên người sử dụng cần thực hiện các bước mặc áo phao cơ bản như sau:
Bước 1: Kiểm tra tổng thể áo phao, xác định mặt trong mặt ngoài của áo (phần quai cài áo sẽ nằm ở mặt ngoài áo), nới lỏng các dây đai xung quanh áo.
Bước 2: Thực hiện mặc áo phao vào người. Cài các khóa lại và điều chỉnh thắt chặt các dây đai cho áo ôm sát cơ thể chắc chắn, thoải mái nhất.
Bước 3: Xỏ chân vào dây ở phần dưới áo phao để để tránh áo phao bị giật ngược lên cổ khi xuống nước.
Lưu ý: Sau khi đã hoàn thành 3 bước trên, thì cần kiểm tra lần cuối để chắc chắn rằng đã mặc đúng cách và các khóa bấm, dây đai không bị bung, bật ra khi xuống nước và lưu ý nếu nhìn thấy trên áo có còi, thì khi gặp nguy hiểm hãy thổi còi để kêu cứu.
Hành vi không mặc áo phao cứu sinh khi tham gia giao thông đường thủy, không trang bị hoặc trang bị không đủ áo phao cứu sinh theo quy định sẽ bị xử phạt hành chính như sau:
- Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi không mặc áo phao cứu sinh hoặc không mang dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân khi tham gia giao thông trên phương tiện không có động cơ có trọng tải toàn phần đến 15 tấn hoặc có sức chở đến 12 người; phương tiện có động cơ tổng công suất máy chính đến 15 sức ngựa hoặc có sức chở đến 12 người; phương tiện chở khách ngang sông (khoản 3 Điều 34 Nghị định 139/2021/NĐ-CP của Chính phủ).
- Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi không trang bị hoặc trang bị không đủ áo phao hoặc dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân theo quy định, mức phạt tính trên mỗi áo phao, dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân” (khoản 1 Điều 16 Nghị định 139/2021/NĐ-CP của Chính phủ). Mức phạt này là mức phạt đối với cá nhân. Mức phạt đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt cá nhân.
2. Áo phao trên thuyền: Không phải lúc nào mặc cũng là an toàn, một khu vực được khuyên “chỉ cầm trên tay”
Trong các hành trình du lịch bằng đường thủy như đi tàu, phà, ca nô, đò… áo phao luôn được đánh là giá vật dụng bắt buộc của mỗi hành khách. Thông thường, ngay khi bắt đầu hành trình, hành khách sẽ được phát và yêu cầu mặc áo phao ngay để đảm bảo an toàn.
Tuy nhiên trên thực tế, việc mặc áo phao còn có những lưu ý quan trọng, về thời điểm và không gian sử dụng. Ví dụ như trong các không gian kín trên thuyền, mặc áo phao không đúng lúc có thể trở thành yếu tố làm tăng nguy cơ tử vong trong tình huống tàu bị lật hoặc chìm đột ngột.
Vì sao nên cân nhắc khi mặc áo phao trong cabin, thuyền kín?
Không nên mặc áo phao cứu sinh trong các khoang kín vì chúng có thể cản trở việc thoát hiểm nhanh chóng trong trường hợp bị ngập nước hoặc lật úp. Thay vào đó, hãy để áo phao cứu sinh trong tầm tay.
Nguyên nhân nằm ở đặc điểm của áo phao: Với lực nổi lớn, áo có thể đẩy người mặc ngược lên trần cabin khi không gian bị lật hoặc ngập nước, khiến họ bị mắc kẹt, hoảng loạn hoặc không thể chui qua các cửa thoát hiểm hẹp. Trong những tình huống như vậy, áo phao – thay vì cứu – lại trở thành rào cản sống sót.
Nếu ở không gian thuyền mở – Hãy mặc áo phao xuyên suốt
Theo Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an Việt Nam), hành khách trên phương tiện thủy nội địa, đặc biệt là thuyền hở như đò ngang, ca nô, tàu nhỏ… bắt buộc phải mặc áo phao suốt hành trình khi di chuyển ở khu vực không có cabin hoặc boong kín. Đây là quy định đã được thể hiện rõ trong các văn bản như: Thông-tư-15-2012-TT-BGTVT-trang-bi-va-su-dung-ao-phao-cuu-sinh, Thong-tu-04-2015-TT-BGTVT-Quy-chuan-ky-thuat-thiet-bi-cuu-sinh-dung-cho-phuong-tien-thuy-noi-dia
Lý do là bởi khu vực không gian mở – tức các vị trí không được bảo vệ bởi cabin, vách ngăn hay boong kiên cố – luôn tiềm ẩn rủi ro ngã xuống nước bất ngờ do sóng lớn, va chạm hoặc trượt chân. Trong các tình huống khẩn cấp như vậy, hành khách thường không có thời gian để tìm và mặc áo phao kịp thời.
Nhiều tai nạn đường thủy nghiêm trọng đã chỉ ra hệ quả thảm khốc khi hành khách không đeo phao ở khu vực boong mở, hoặc mặc phao sai cách, sai thời điểm. Một trong những nguyên nhân phổ biến gây tử vong trong tai nạn tàu chìm là không kịp thoát thân hoặc bị kẹt trong cabin do mặc phao khi tàu đã lật.
Tại Việt Nam, theo hướng dẫn tại các bến đò, bến tàu, hành khách được yêu cầu mặc áo phao trước khi lên thuyền và giữ nguyên suốt hành trình nếu ở khu vực không có cabin. Với tàu lớn có cabin, áo phao được bố trí sẵn ở dưới ghế hoặc gần cửa ra vào cabin, để khi có tín hiệu khẩn cấp, hành khách có thể nhanh chóng lấy và mặc trong thời gian ngắn.
Tóm lại, việc hiểu rõ thời điểm và vị trí phù hợp để mặc áo phao là yếu tố then chốt trong đảm bảo an toàn. Phao chỉ phát huy tác dụng khi được sử dụng đúng cách, đúng lúc – không chỉ là bắt buộc pháp lý, mà còn là lựa chọn sinh tồn.
Hành khách cần nắm rõ các nguyên tắc an toàn, luôn tuân thủ hướng dẫn của thủy thủ đoàn, và nhận thức rõ vai trò của áo phao trong từng bối cảnh cụ thể. Khi ở không gian mở, hãy luôn mặc áo phao. Khi ở không gian kín, hãy giữ phao trong tầm tay. Đó chính là quy tắc vàng để bảo vệ chính mình và những người xung quanh.
Mỗi bộ phận trên áo phao cứu sinh đều có chức năng riêng, nên người sử dụng cần thực hiện các bước mặc áo phao cơ bản như sau:
Bước 1: Kiểm tra tổng thể áo phao, xác định mặt trong mặt ngoài của áo (phần quai cài áo sẽ nằm ở mặt ngoài áo), nới lỏng các dây đai xung quanh áo.
Bước 2: Thực hiện mặc áo phao vào người. Cài các khóa lại và điều chỉnh thắt chặt các dây đai cho áo ôm sát cơ thể chắc chắn, thoải mái nhất.
Bước 3: Xỏ chân vào dây ở phần dưới áo phao để để tránh áo phao bị giật ngược lên cổ khi xuống nước.
Lưu ý: Sau khi đã hoàn thành 3 bước trên, thì cần kiểm tra lần cuối để chắc chắn rằng đã mặc đúng cách và các khóa bấm, dây đai không bị bung, bật ra khi xuống nước và lưu ý nếu nhìn thấy trên áo có còi, thì khi gặp nguy hiểm hãy thổi còi để kêu cứu.
Hành vi không mặc áo phao cứu sinh khi tham gia giao thông đường thủy, không trang bị hoặc trang bị không đủ áo phao cứu sinh theo quy định sẽ bị xử phạt hành chính như sau:
- Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi không mặc áo phao cứu sinh hoặc không mang dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân khi tham gia giao thông trên phương tiện không có động cơ có trọng tải toàn phần đến 15 tấn hoặc có sức chở đến 12 người; phương tiện có động cơ tổng công suất máy chính đến 15 sức ngựa hoặc có sức chở đến 12 người; phương tiện chở khách ngang sông (khoản 3 Điều 34 Nghị định 139/2021/NĐ-CP của Chính phủ).
- Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi không trang bị hoặc trang bị không đủ áo phao hoặc dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân theo quy định, mức phạt tính trên mỗi áo phao, dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân” (khoản 1 Điều 16 Nghị định 139/2021/NĐ-CP của Chính phủ). Mức phạt này là mức phạt đối với cá nhân. Mức phạt đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt cá nhân.
2. Áo phao trên thuyền: Không phải lúc nào mặc cũng là an toàn, một khu vực được khuyên “chỉ cầm trên tay”
Trong các hành trình du lịch bằng đường thủy như đi tàu, phà, ca nô, đò… áo phao luôn được đánh là giá vật dụng bắt buộc của mỗi hành khách. Thông thường, ngay khi bắt đầu hành trình, hành khách sẽ được phát và yêu cầu mặc áo phao ngay để đảm bảo an toàn.
Tuy nhiên trên thực tế, việc mặc áo phao còn có những lưu ý quan trọng, về thời điểm và không gian sử dụng. Ví dụ như trong các không gian kín trên thuyền, mặc áo phao không đúng lúc có thể trở thành yếu tố làm tăng nguy cơ tử vong trong tình huống tàu bị lật hoặc chìm đột ngột.
Vì sao nên cân nhắc khi mặc áo phao trong cabin, thuyền kín?
Không nên mặc áo phao cứu sinh trong các khoang kín vì chúng có thể cản trở việc thoát hiểm nhanh chóng trong trường hợp bị ngập nước hoặc lật úp. Thay vào đó, hãy để áo phao cứu sinh trong tầm tay.
Nguyên nhân nằm ở đặc điểm của áo phao: Với lực nổi lớn, áo có thể đẩy người mặc ngược lên trần cabin khi không gian bị lật hoặc ngập nước, khiến họ bị mắc kẹt, hoảng loạn hoặc không thể chui qua các cửa thoát hiểm hẹp. Trong những tình huống như vậy, áo phao – thay vì cứu – lại trở thành rào cản sống sót.
Nếu ở không gian thuyền mở – Hãy mặc áo phao xuyên suốt
Theo Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an Việt Nam), hành khách trên phương tiện thủy nội địa, đặc biệt là thuyền hở như đò ngang, ca nô, tàu nhỏ… bắt buộc phải mặc áo phao suốt hành trình khi di chuyển ở khu vực không có cabin hoặc boong kín. Đây là quy định đã được thể hiện rõ trong các văn bản như: Thông-tư-15-2012-TT-BGTVT-trang-bi-va-su-dung-ao-phao-cuu-sinh, Thong-tu-04-2015-TT-BGTVT-Quy-chuan-ky-thuat-thiet-bi-cuu-sinh-dung-cho-phuong-tien-thuy-noi-dia
Lý do là bởi khu vực không gian mở – tức các vị trí không được bảo vệ bởi cabin, vách ngăn hay boong kiên cố – luôn tiềm ẩn rủi ro ngã xuống nước bất ngờ do sóng lớn, va chạm hoặc trượt chân. Trong các tình huống khẩn cấp như vậy, hành khách thường không có thời gian để tìm và mặc áo phao kịp thời.
Nhiều tai nạn đường thủy nghiêm trọng đã chỉ ra hệ quả thảm khốc khi hành khách không đeo phao ở khu vực boong mở, hoặc mặc phao sai cách, sai thời điểm. Một trong những nguyên nhân phổ biến gây tử vong trong tai nạn tàu chìm là không kịp thoát thân hoặc bị kẹt trong cabin do mặc phao khi tàu đã lật.
Tại Việt Nam, theo hướng dẫn tại các bến đò, bến tàu, hành khách được yêu cầu mặc áo phao trước khi lên thuyền và giữ nguyên suốt hành trình nếu ở khu vực không có cabin. Với tàu lớn có cabin, áo phao được bố trí sẵn ở dưới ghế hoặc gần cửa ra vào cabin, để khi có tín hiệu khẩn cấp, hành khách có thể nhanh chóng lấy và mặc trong thời gian ngắn.
Tóm lại, việc hiểu rõ thời điểm và vị trí phù hợp để mặc áo phao là yếu tố then chốt trong đảm bảo an toàn. Phao chỉ phát huy tác dụng khi được sử dụng đúng cách, đúng lúc – không chỉ là bắt buộc pháp lý, mà còn là lựa chọn sinh tồn.
Hành khách cần nắm rõ các nguyên tắc an toàn, luôn tuân thủ hướng dẫn của thủy thủ đoàn, và nhận thức rõ vai trò của áo phao trong từng bối cảnh cụ thể. Khi ở không gian mở, hãy luôn mặc áo phao. Khi ở không gian kín, hãy giữ phao trong tầm tay. Đó chính là quy tắc vàng để bảo vệ chính mình và những người xung quanh.
ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ HÀI LÒNG